NGƯỜI CHỜ LÂU

Tomahawk và lịch sử tham chiến

XEM VIDEO CUỐI TRANG

tka23-post

Hơn 1.500 hoả tiển được phóng đi, 11 năm kinh nghiệm trận mạc trên 3 châu lục khác nhau, Tomahawk xứng đáng là hoả tiển hành trình số 1 thế giới hiện nay.

Hoả tiển hành trình tiên phong
Sự phát triển của BGM-109 Tomahawk được khởi xướng từ những năm 1980, cùng thời với sự phát triển của hoả tiển hành trình Kh-55 của Liên Xô không biết ai sao chép của ai nhưng hình dáng bên ngoài và vai trò gần như tương đương nhau. So với Kh-55, Tomahawk có nhiều thế mạnh hơn. Sau khi Liên Xô tan rã, Tomahawk nhanh chóng chiếm ngôi vị độc tôn trong kho hoả tiển hành trình của thế giới. Ho tiển này hội tụ nhiều kỹ thuật cao của thế giới trong việc dẫn đường, chỉ thị và tấn công mục tiêu. Hệ thống dẫn đường của Tomahawk có thể coi là một chuẩn mực đối với hoả tiển hành trình hiện đại. Rất nhiều quốc gia đã và đang cố gắng để phát triển hệ thống dẫn đường tương tự như của hoả tiển Tomahawk.  Hệ thống dẫn đường của Tomahawk rất phức tạp và phối hợp nhiều công nghệ dẫn đường khác nhau, các hệ thống này bổ sung cho nhau nhằm tăng độ chính xác khi tác chiến. Sau khi rời ống phóng, hoả tiển sẽ được dẫn hướng độ quán tính. Sau khi tiến vào bờ biển, hoả tiển sẽ được dẫn đường bằng TERCOM (kiểu men theo địa hình).  Đối với chế độ dẫn đường này, bản đồ khu vực mục tiêu phải được nạp sẵn trong bộ nhớ của hoả tiển, radar khẩu độ tổng hợp trên hoả tiển sẽ lập bản đồ khu vực mà hoả tiển bay qua, sau đó, so sánh với bản đồ được lưu giữ trong bộ nhớ để hiệu chỉnh đường bay.

Khi đến gần mục tiêu hoả tiển sẽ sử dụng hệ thống dẫn đường kiểu DSMAC (phù hợp tương quan cảnh trí khu vực kỹ thuật số). Nói một cách dễ hiểu là một loạt các hình ảnh về khu vực mục tiêu sẽ được chụp bằng máy bay giám sát. Những hình ảnh này sẽ chuyển cho hoả tiển để so sánh với hình ảnh do camera của hoả tiển chụp, một kiểu ứng dụng tìm kiếm tương phản, kết quả việc so sánh 2 hình ảnh sẽ làm căn cứ để dẫn đường cho hoả tiển tấn công mục tiêu. Kiểu dẫn đường pha cuối khác của Tomahawk là sử dụng hệ thống định vị toàn cầu GPS. Hoả tiển hoàn toàn có thể tấn công mục tiêu mà không cần dựa vào TERCOM hay DSMAC. Tuy nhiên, trên thực tế, hoả tiển sẽ kết hợp ít nhất 3 kiểu dẫn đường khác nhau để tấn công mục tiêu. Một điểm mạnh khác của hoả tiển Tomahawk là nó có thể cập nhật thông tin về mục tiêu từ nhiều phương tiện giám sát khác nhau (từ máy bay, UAV, vệ tinh, bộ binh, xe tăng, tàu chiến…) Điều này là biểu hiện thực tế của học thuyết “mạng lưới trung tâm chiến tranh”, một ứng dụng công nghệ thông tin trong tác chiến được Mỹ khởi xướng vào thập niên 1990.Baythấp, cùng với thân hình nhỏ gọn nên hoả tiển rất khó bị phát giác bởi các radar mặt đất. Ngoài ra, việc phát giác Hoả tiển có tốc độ cận âm cùng với động cơ phản lực cánh quạt chạy rất êm nên độ bộc lộ bức xạ hồng ngoại không cao. Tầm bắn của từ 1.300-2.500km tùy biến thể, sai số vòng tròn bán kính (CEP) khoảng 3-5m (Kh-55 từ 6-9m). Vì những lẽ trên, Tomahawk trở thành chuẩn mực cho vũ khí tấn công công nghệ cao và là đòn đánh phủ đầu lợi hại trong việc chế áp lực lượng phòng không không quân đối phương.

Lịch sử tham chiến
Không một loại hoả tiển hành trình nào có thành tích tốt như Tomahawk. Khoảng 1.562 hoả tiển đã được phóng đi trong các cuộc chiến (chưa kể các lần phóng thử nghiệm hay tập trận khác). Khó có hoả tiển hành trình nào trên thế giới được như Tomahawk, tung hoành từ Trung Đông, Trung Á rồi Đông Âu. Lần đầu tiên Tomahawk tham chiến là trong Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất (1991). Trong chiến dịch Bão táp sa mạc, 297 hoả tiển đã được sử dụng. Trong đó, 282 hoả tiển  phóng thành công, 9 hoả tiển bị "xịt" không thể rời ống phóng, 6 hoả tiển  bị rơi xuống nước ngay sau khi rời ống phóng.

Tomahawk được phóng đi từ tàu khu trục USS- (DDG-62) lớp Arleigh Burke.

Trong số 282 hoả tiển phóng thành công ít nhất 2 hoả tiển (có nguồn nói 6) bị bắn hạ bởi lực lượng phòng không Iraq. Ngày 26/03/1993, 23 hoả tiển Tomahawk đã được sử dụng để tấn công Cơ quan tình báo Iraq . Ngày 10/09/1995, 13 hoả tiển đã được phóng đi từ bờ biển Adriatic nhắm vào một tháp chuyển tiếp vô tuyến điện của mạng lưới phòng không Bosnia trong chiến dịch Deliberate. Ngày 3/09/1996, khoảng 44 quả UGM-109 được phóng từ tàu ngầm tấn công mục tiêu phòng không ở miền Nam Iraq.

Ngày 20/08/1998, khoảng 75 hoả tiển đã được phóng đi tấn công 2 khu vực riêng biệt ở Afghanistan và Sudan nhằm trả đũa vụ đánh bom đại sứ quán Mỹ của al Qaeda. Mùa xuân năm 1999, khoảng 218 Tomahawk đã được phóng đi trong chiến dịch ném bom Nam Tư. Tháng 10/2001, hơn 50 hoả tiển đã được phóng đi tấn công vào các mục tiêu ở Afghanistan trong những giờ đầu của chiến dịch Tự do bền vững.

Trong chiến tranh Iraq năm 2003 ghi nhận số lượng kỷ lục Tomahawk được sử dụng trong một cuộc chiến. Hơn 725 đã được phóng đi tấn công các mục tiêu trên khắp Iraq. Trong tháng 7/2009 ít nhất 2 Tomahawk đã được phóng đi tấn công mục tiêu ở Yemen. Tổ chức Ân xá quốc tế cho biết 55 người đã thiệt mạng trong vụ tấn công

Lần sử dụng Tomahawk nhiều nhất gần đây là trong chiến dịch Bình minh Odyssey chống lại Libya tháng 03/2011, ít nhất 124 Tomahawk đã được sử dụng, số hoả tiển này đã góp phần quan trọng trong việc nhanh chóng “hạ gục” mạng lưới phòng không Libya. Tỷ lệ tiêu diệt mục tiêu của hoả tiển trong thực chiến hơn 90% một con số mơ ước đối với bất kỳ loại hoả tiển hành trình nào.Những hạn chế
Nếu nhìn vào thông số kỹ thuật và lịch sử tham chiến, Tomahawk quả là hoả tiển hoàn hảo. Tuy nhiên, giống như bao vũ khí khác dù hiện đại đến mấy cũng sẽ có điểm yếu để khai thác. Tomahawk cũng không tránh khỏi điều này. Điểm yếu căn bản của Tomahawk nằm ở cơ chế dẫn đường dù đây là khâu quan trọng nhất quyết định phẩm chất hoả tiển . Đối với cơ chế dẫn đường TERCOM bản đồ khu vực mục tiêu bắt buộc phải được nạp vào hoả tiển . Do đó, hoả tiển gặp nhiều khó khăn khi hoạt động ở những khu vực địa lý phức tạp nhiều đồi núi nơi mà những hình ảnh từ vệ tinh có phẩm chất lượng không tốt.

Hệ thông dẫn đường của hoả tiển  rất phức tạp và đó cũng chính là điểm yếu của hoả tiển .

Trong những lần tấn công vào Afghanistan, nơi có địa hình phức tạp đã bộc lộ điểm yếu của Tomahawk. Hoả tiển gặp khó khăn trong việc tiếp cận các mục tiêu bên trong các khu vực rừng núi. Hệ thống dẫn đường DSMAC đòi hỏi hoả tiển phải có bộ nhớ đủ lớn để cập nhật nhiều hình ảnh, ngoài ra cần có hệ thống liên kết dữ liệu băng thông rộng để cập nhật ảnh mục tiêu trong thời gian thực. Việc truyền và nhận hình ảnh có độ trễ nhất định từ 1-2 giây. Ngoài ra, điều kiện thời tiết bất lợi có thể ảnh hưởng không nhỏ đến phẩm chất hình ảnh và tốc độ truyền dữ liệu. DSMAC thường bị chậm và chưa thực sự hiệu quả. Nó dễ bị đánh lừa bởi các biện pháp ngụy trang. Phương pháp này vẫn chưa được ứng dụng trong thực chiến do sự phức tạp của nó. Đối với khả năng dẫn đường bằng tín hiệu GPS, ưu điểm là chi phí thấp và khá hiệu quả, nhưng thật không may việc phụ thuộc vào tín hiệu vệ tinh khiến hoả tiển dễ bị tổn thương. Tín hiệu dễ bị gây nhiễu khiếnhoả tiển lạc mục tiêu. Trong chiến tranh Iraq có nhiều Tomahawk đã bị gây nhiễu. Theo một số nguồn tin, một lượng không nhỏ đã bay lạc sang tận Afghanistan và không phát nổ. Những hoả tiển này đã được Trungcộng săn lùng ráo riết để nghiên cứu công nghệ.

Ngoài ra, các quốc gia mà Tomahawk đã tham chiến hầu hết là các quốc gia có lực lượng phòng không lạc hậu  . Iraq, Libya tuy có lực lượng phòng không đồ sộ nhưng đều lạc hậu không có các trang thiết bị hiện đại đáp ứng cho chiến tranh công nghệ cao. Tại Iraq, Libya, Tomahawk phát huy tối đa năng lực ngoài còn do yếu tố địa lý. Địa hình sa mạc đã giúp Tomahawk hoành hành nhờ khả năng quan sát không bị hạn chế (lợi thế này không phát huy trên chiến trường Afghanistan). Liệu Tomahawk có thể phát huy tối đa tác dụng khi tấn công vào các quốc gia có lực lượng phòng không mặt đất hiện đại hay không vẫn là ẩn số. Dù sao, kinh nghiệm trận mạc dày dạn đã giúp cho hoả tiển  giải toả dần các điểm yếu điều mà các hoả tiển hành trình khác không thể có được.

XEM VIDEO

http://www.youtube.com/watch_POPUP?v=8sa7ZX58Kk4

Quốc Việt